VÌ SAO TÔI HỌC VÕ?

Tôi là một trong số rất nhiều những người cháu của bác Hồng Quang. Bác là anh cả, bố tôi là con thứ tư trong một đại gia đình có tất cả mười một người con. Từ khi tôi bắt đầu có trí nhớ thì những ghi nhớ đầu tiên về thế giới bên ngoài, vượt khỏi bốn bức tường nhà cũ kĩ quen thuộc chính là hai câu chuyện thường được nghe: một về cuộc đời bác Hồng Quang, và câu chuyện kia là những kỷ niệm trong cuộc đời chiến đấu của bố. Chuyện về bác được bố kể nhiều nhất. Sáng nào tôi dậy muộn, bố kể ngày xưa bác Hồng Quang dậy từ lúc gà gáy để luyện tập thể thao, mỗi tay bác xách một cái cối đá lỗ đi nhiều vòng quanh sân để rèn thể lực. Khi tôi bắt đầu đi học, bố luôn nhắc tôi phải học cho giỏi như bác Hồng Quang, vì bác học giỏi nhất tỉnh Thái Bình, được xem như đại diện cho học sinh của cả tỉnh vào học tại đại học Luật Hà Nội thời ấy. Lúc thấy tôi ôm cuốn sách duy nhất có trong nhà vào thời điểm đó, là tập thơ Tố Hữu, và dò dẫm đánh vần đọc những dòng thơ đầu tiên, thì câu chuyện của bố lại hướng tôi quay về bên bác. Bố kể bác Hồng Quang viết rất nhiều thơ, bài nào cũng hay để tuyên truyền đánh Pháp cứu nước cho đồng bào. Rồi bố đọc ví dụ vài câu như: "...Thái Hà ấp xương Ngô chật đất. Bạch Đằng giang máu giặc bầm sông..." hoặc: "...Năm châu họ sáng như đèn. Mà sao mình vẫn ngu hèn tối tăm...". Những câu thơ ngắn bố đọc ví dụ cho tôi nghe ngày ấy đã ghim sâu vào trí nhớ của tôi không bao giờ quên. Nhưng khi đó với tôi những giá trị ấy dường như lớn lao và quá sức cảm nhận, nên tôi chỉ thích thú nhất khi nghe bố kể về bác Hồng Quang rất giỏi võ. Bác đã từng tay không đánh gục hai tên mật thám khi chúng áp sát gí súng vào sườn định bắt sống bác trên một chuyến xe lửa chạy trong đêm mịt mùng. Chuyện đánh đấm ấy li kì quá, hấp dẫn quá, và có vẻ rất hợp với tôi nữa, bởi khi đó trào lưu xem "phim chưởng" Hồng công qua các băng video đang thịnh hành ở Hà Nội, và ngôi sao võ thuật Lý Tiểu Long với những màn đánh đấm nảy lửa luôn được đám trẻ trong khu tập thể mang ra bàn tán sôi nổi.

Nhà tôi khi đó không có đầu video để xem những phim chưởng ấy, tôi cũng chẳng có tiền để mua vé xem phim, thậm chí khi đó tôi còn không biết Lý Tiểu Long mặt mũi ra sao nữa, nên tôi chỉ biết nghe đám trẻ say sưa kể chuyện, rồi chắp ghép hình dung ra một khuôn mặt, một nội dung phim hoàn chỉnh cho riêng mình. Do vậy khi nghe bố kể về việc bác Hồng Quang rất giỏi võ, lại được thấy ảnh bác trên ban thờ, tóc chải ngôi gọn ghẽ với ánh mắt nhìn thẳng nghiêm nghị với khoảng tối thẳm sâu trong ánh nhìn, thì tôi hình dung ngay ánh mắt ấy sẽ sắc như lưỡi dao khi đối diện đám mật thám, và chỉ nhìn thấy ánh mắt sắc lạnh ấy thôi thì đám đầu trâu mặt ngựa trên chuyến tàu kia đã run cả tay, nhũn cả chân ra rồi. Còn chuyện chúng nó có súng thì cũng thường thôi, vì với võ thuật vô song của bác thì tôi không khó khăn gì đã tự nghĩ ra cách bác xử trí với hai khẩu súng ra sao. Nhưng quan trọng nhất là bác sẽ đánh rất đẹp mắt nữa. Và kịch bản "xử lí" hai tên mật thám cứ trở đi trở lại trong đầu đứa trẻ, như đoạn phim hành động được quay đi quay lại nhiều lần, vẫn nhân vật chính ấy, nhưng mỗi lần chiếu lên màn ảnh của trí tưởng tượng ngây thơ thì lại diễn ra theo một kịch bản khác, và kịch bản sau bao giờ cũng ly kì hấp dẫn hơn kịch bản của lần xem trước nên đoạn phim ấy xem mãi mà vẫn không thấy chán. Thế rồi hình ảnh của bác Hồng Quang từ cảm nhận ban đầu kỳ vĩ và mờ ảo như một vị thần tiên cao cả nhưng xa xôi tại một cõi giới nào đó đã gần gũi với đứa trẻ là tôi hơn hẳn hình ảnh ban đầu, trở thành một vị "đại hiệp", chuyên hành hiệp trượng nghĩa, trừ gian diệt ác giúp bá tánh. Vị đại hiệp ấy sở hữu thân thủ phi phàm nhưng hành tung bí ẩn trong giang hồ, khiến đám quan binh gian ác kia nhiều phen truy lùng khó nhọc mà vẫn không sao bắt được. Trí tưởng tượng hào hùng ấy đã chắp thêm cánh cho tôi bay bổng qua thời thiếu nhi mơ mộng rồi chao nghiêng đi vào vùng trời trong lành của tuổi thiếu niên, những năm đầu của thập niên 90 nhiều xáo động.

Khi tôi vào cấp hai, những câu chuyện của bố kể về bác đã bắt đầu sâu hơn. Bố kể về những gian khó của bác khi rèn luyện học tập trong môi trường thời đó. Bạn trong làng xóm thì đông, nhưng được đi học thì ít, mà học lên đến trường cấp xã, tương đương THCS ngày nay thì còn ít hơn, nên để trao đổi bài vở nâng cao kiến thức bác Trạch thường xuyên ở trường, bám lấy thầy cô để hỏi han bài vở nhiều hơn dù đã hết giờ học. Thậm chí có những thầy cô giáo vì thấy bác ham học quá đã rất yêu quý và coi bác Trạch như con đỡ đầu của mình. Nếu không có quyết tâm học giỏi, không có ý chí vươn lên mạnh mẽ từ học tập thì tan học từ trường về, đám bạn cùng thôn sẽ kéo bác vào tham gia những trò chơi ưa thích của họ, như câu cá, đổ dế, bắt ve, thả diều, đấu cá chọi...Tất nhiên bác Trạch của con cũng rất thích những trò vui ấy, nhưng bác luôn coi việc vui chơi đứng cuối cùng, sau tất cả những trách nhiệm và ước mơ trong học tập. Và tôi lại được biết thêm về bác như một tấm gương trong học tập. Nhưng trong tâm trí đứa trẻ còn cắp sách đến trường ngày hai lượt thì thần tượng về người bác "hiệp khách" hành tẩu giang hồ vẫn mạnh hơn hẳn hình ảnh người bác áo sơ mi trắng ngồi ngay ngắn bàn đầu trong lớp chăm chú nghe thầy cô giảng bài. Tôi cũng không biết mình đã muốn học võ từ lúc nào. Nhưng nhà còn khó khăn, bố tuổi khá cao nên đã nghỉ hưu từ lâu, lại từng bị giặc bắt giam, tra tấn tù đày tàn bạo nên việc đảm bảo sự tồn tại của cả gia đình với bốn miệng ăn, trong đó có hai chị em tôi còn đương đi học dồn hết lên đôi vai mẹ, một nhân viên bán hàng vật liệu xây dựng cho một công ty quốc doanh. Tôi còn không dám nói ra với bố mẹ ý muốn đi học võ của mình. Đã có không biết bao nhiêu lần tôi đạp xe ra Câu lạc bộ thể thao thanh thiếu niên 10 - 10 Hà Nội, cách nhà độ ba cây số, dựng xe rồi đứng bám lấy cánh cửa sắt, dán mặt qua hàng gióng ngang dọc to như ngón tay cái, mê mải nhìn vào trong sân tập. Xa xa, cách độ mấy chục mét, chếch bên tay phải là chỗ tập võ. Trong đó toàn các bạn cũng như lứa tuổi tôi, võ phục trắng dàn hàng đều tăm tắp, đang tập những bài quyền theo tiếng hô của vị võ sư.

Đến giờ, ba mươi năm sau nghĩ lại, tôi vẫn thầm bật cười khi nghĩ về mình ngày ấy sao giống như mô típ các cậu bé nhà nghèo ham học hay được viết ra trong truyện cổ tích thế nhỉ. Trong truyện cổ tích thì các cậu bé nấp nom dòm bài qua khe cửa ấy rồi sẽ được vị thầy giáo đức độ đang giảng bài kia để ý phát hiện, ra kéo vào lớp cho học cùng, thậm chí có thể may mắn được nhận làm con nuôi của thầy, rồi về sau cậu bé ấy sẽ thi đỗ làm quan hay làm tướng gì đó...Nhưng lúc đó tôi không hề biết đã có những câu chuyện cổ tích như vậy để mà bắt chước, ngoài ra thì phiên bản thực ngoài đời cũng khác hẳn chuyện cổ tích. Chẳng có phép màu nào cho đứa trẻ nghèo bám cửa nhìn vào lớp tập, chỉ có ông bảo vệ thỉnh thoảng ra đuổi cậu bé ấy đi vì cậu đang vô tình chặn cửa làm vướng đường những bạn khác cũng như cậu, nhưng có thẻ hội viên, khi họ đến tập thể thao tại đây. Và cậu bé ấy khi bị đuổi thì quay về, nhưng hành trang trong tâm trí đã đầy ắp hình ảnh về những bộ võ phục thật oai phong, những đường quyền thật dũng mãnh cậu vừa nhìn thấy, cùng với ước mơ sâu thẳm là có ngày cậu sẽ được học võ, cậu sẽ phải giỏi võ như người bác ruột và cũng là vị "hiệp khách" của riêng cậu, bác Hồng Quang. Những ngày tháng tươi đẹp nhất bao giờ cũng qua rất nhanh, thấm thoắt tôi đã vào cấp ba. Cậu bé ngày xưa giờ cao hẳn lên. Cậu vẫn chưa được đi học võ, nhưng đã thôi không còn kiễng chân dán mắt nhìn qua chấn song sắt cổng Trung tâm thể thao thanh thiếu niên 10 - 10 nữa. Bàn tay ngày nào bám song cửa ấy giờ đã biết run run khi lén gài cành hoa hồng lên cánh cổng nhà cô bạn học dễ thương cùng nằm trên con phố Hoàng Hoa Thám. Khi ấy, bố tôi bắt đầu kể cho tôi nghe về tình yêu đầu tiên của bác Hồng Quang với cô em gái của nữ thi sỹ Anh Thơ rất nổi tiếng thời kì ấy, là cô Vương Ái Mai. Hai người quen nhau bao lâu tôi không biết được, nhưng bố chắc chắn tình cảm của bác và cô Mai đã bắt đầu nảy nở từ quãng thời gian bác Hồng Quang còn đang học tú tài tại Hà Nội, như lứa tuổi tôi bấy giờ, vì sau khi thành sinh viên đại học Luật Hà Nội, ngay năm thứ nhất thì bác đã manh nha rồi dần thổ lộ với cô Mai ý định rằng hai người nên chia tay nhau vì lí do hai tâm hồn không còn đồng điệu. Hẳn bác Hồng Quang khi ấy đã nhận ra con đường đẹp nhất của tuổi thanh niên vào thời kì thuộc địa thì chỉ có thể là con đường đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc. Con đường ấy bác cũng biết sẽ có rất nhiều gian khó và hiểm nguy, nên bác không muốn những gì mình sẽ làm có thể gây liên lụy cho người mình yêu. Hai người chia tay nhau trong một buổi chiều, bên ghế đá hồ Tây mướt xanh bóng lá. Hai người vẫn dừng chân nơi ghế đá quen thân, chỉ khác chút thôi, giờ hai người không còn ngồi bên nhau nữa, họ ngồi cạnh nhau. Cô Ái Mai đã khóc như mưa, còn bác Hồng Quang chắc hẳn lòng cũng ngổn ngang muôn phần. Mối tình đầu tuyệt đẹp ấy bác tôi nay phải dứt ra, bên tình trai và bên nghĩa nước. Bố chỉ kể hai người chia tay nhau xong thì bác Hồng Quang từ một thanh niên có lòng yêu nước, được giác ngộ thì sau đó đã đi hẳn vào con đường hoạt động cách mạng bí mật.

Đây là cả quá trình chuyển biến nhận thức mạnh mẽ, bởi từ cảm tình cách mạng đến giác ngộ cách mạng là một thay đổi mang xu hướng tuyến tính, nhưng để dấn thân vào hoạt động cách mạng chuyên nghiệp đòi hỏi ở người trí thức ấy rất nhiều phẩm chất đặc biệt: tình yêu nước nồng nàn, một lý tưởng sống cao đẹp chấp nhận hy sinh lợi ích bản thân, lòng dũng cảm, sự kiên cường trước phong ba bão tố chực chờ... Sự hy sinh đầu tiên của bác Hồng Quang chính là mối tình đầu thiết tha nhiều mộng ảo, và sự hy sinh thứ hai chính là tương lai chính trị đã được chính quyền bảo hộ quy hoạch sẵn dành cho những cử nhân Luật sau khi tốt nghiệp. Bức thư đầu tiên bác gửi về cho các em, trong đó có bố tôi, được viết sau khi bác bị chính quyền thực dân Pháp đuổi khỏi trường Luật. Lúc đó bác đã có thể cống hiến trọn vẹn thời gian, sức trẻ và trí tuệ cho hoạt động tuyên truyền cách mạng. Từ "vùng bóng tối" ấy, lá thư hẳn đã phải qua biết bao bàn tay cơ sở tin cậy mới về đến tay các em. Lá thư có đoạn: "...các em đều phải tìm cho mình một lý tưởng sống. Nếu không có lý tưởng sống cao đẹp để theo đuổi thì chỉ nên chết đi là hơn...". Bố tôi thường nhắc đến dòng thư ấy của bác, như muốn mượn lời bác để khéo nhắc tôi về một điều gì đó lớn lao hơn và ý nghĩa hơn những gì tôi đang làm, đang nghĩ. Đương nhiên tôi biết lý tưởng ấy của bác phải lớn hơn rất nhiều cái ước mơ của tôi khi đó chỉ là làm sao được nắm tay cô bạn học cùng phố. Nhưng cụ thể hơn - như giải thích lý tưởng là gì - để bác tôi phải hy sinh mối tình đầu với cô hoa khôi Ái Mai kiều diễm, hy sinh chức vụ tương lai trong chính quyền thuộc địa, thậm chí sẵn sàng hy sinh cả tính mạng... thì bố tôi không giải thích. Có lẽ bố tôi biết nếu có nói thì tôi sẽ chưa thể hiểu được hết, và thằng con trai ngốc nghếch là tôi sẽ bị choáng ngợp trước các danh từ, khái niệm hay định nghĩa về "lý tưởng", nó sẽ lùi lại với tâm lý phòng thủ. Do vậy bố chỉ hay kể về những dòng thư đặc biệt ấy của bác. Và bố đã thành công. Năm chữ "lý tưởng sống cao đẹp" ấy cứ đeo bám mãi vào trí óc tôi đến tận bây giờ, nó luôn song hành, nhưng vẫn mơ hồ như bóng luôn đi bên hình, nhưng cái hình thì đã rõ ràng sắc nét hơn rất nhiều, là ham muốn mình cũng sẽ giỏi võ như bác Hồng Quang.

Tôi đã phải chờ đến năm tôi 21 tuổi, tự đi làm thêm ngoài giờ học để có tiền đi học võ. Bằng đúng tuổi tôi khi ấy, bác Hồng Quang đã hy sinh cho lý tưởng cao đẹp mà bác tin tưởng và nguyện đi theo. Còn tôi, tôi giờ mới bắt đầu học những đường quyền đầu tiên. Tôi đã quay lại Trung tâm thể thao ấy, đeo thẻ học viên của trung tâm một cách đàng hoàng, tự tin đi qua chính cái cánh cổng ngày thiếu niên mình đã bao lần đu bám lên để nghển cổ nhìn vào. Tôi đã vào chính cái lớp võ ước mơ, học tại bãi đất nện chếch bên phải cổng vào khoảng ba mươi mét. Tôi đã ngầm lấy cái chuẩn mực cho luyện tập là phải làm sao được như bác Hồng Quang, ra tay nhanh như chớp đánh hai tên mật thám văng súng ngã sấp mặt. Nhưng tôi luôn thất bại khi cố gắng thử làm như bác, với hai bạn tập nhiệt tình đứng cầm hai chiếc dép lê gí vào hai bên sườn giả làm súng. Thất bại thảm hại, tôi đổi góc độ gí súng, đổi tư thế bị khống chế từ đứng sang ngồi cho tương tự với hoàn cảnh xảy ra với bác trên tàu hỏa; rồi tôi đổi từ gí súng hai bên sườn thành gí vào lưng và bụng bởi có lúc tôi cho rằng một tên mật thám sẽ phải đứng đằng trước, một tay giữ súng còn tay kia lần mò khám xét sơ bộ túi quần túi áo bác tôi. Tôi đổi, tôi xoay, tôi ngồi, tôi đứng...và lần nào tôi cũng đều thất bại. Khi đó tôi mới nhận ra tâm lý mình còn non quá, thể lực mình còn yếu quá, phản xạ mình chậm quá. Tôi thôi không còn làm đạo diễn kiêm diễn viên nữa mà lao vào rèn luyện mê mải. Tôi đã hiểu rằng bác Hồng Quang đã phải rèn luyện biết bao nhiêu mới có thể thành công thoát ra khỏi đám mật thám kia mà không bị chúng bắt, hoặc bị chúng bắn chết luôn. Nhưng ngày vui thật sự quá ngắn. Một năm sau, tôi chính thức bước chân vào cuộc sống. Tôi đi làm và phải từ giã sàn tập Karatedo vì lí do công việc. Tôi đã có một năm say mê tập võ ở đây. Tôi đã nhanh hơn, mạnh hơn chính tôi rất nhiều, chỉ có duy nhất một điều khiến tôi hơi thất vọng về bản thân: tôi vẫn không thể trong chớp mắt đánh văng được hai chiếc dép gí vào hai bên sườn.

Nhưng tôi cũng không còn buồn nhiều về chuyện đó nữa bởi hai điều tự tôi an ủi: một năm qua tôi đã luyện tập hết mình, với tất cả đam mê từ thủa bé; và điều an ủi thứ hai là bây giờ không còn thằng mật thám Pháp nào có thể đe dọa tôi, cũng như người dân của nước Việt Nam độc lập, tự do và dân chủ này. Bác tôi đã cùng các đồng chí như bác làm hộ thế hệ tôi điều ấy. Bác và các đồng chí ấy là những người đi trước, đã hy sinh tình yêu, hy sinh tương lai và cả mạng sống quý giá để tôi và bao thanh niên khác như tôi ngày nay có được bình yên, độc lập.

Đằng đẵng gần một phần tư thế kỷ đã qua từ ngày tôi rời lớp võ trong mơ và ném mình vào cuộc sống xô bồ mưu sinh. Có những thành công nhỏ, những thất bại lớn, những gãy đổ không thể hàn gắn và có cả những cột mốc bị lãng quên đi, bởi thời gian hay bởi bàn chân tự biết không đủ khả năng đi tới? Bố tôi giờ cũng đã gặp lại bác Hồng Quang ở một miền tươi sáng khác. Hình ảnh về bác vẫn hiện diện trong tôi, còn nhiều hơn cả trước đây, bởi mỗi khi nhớ về bố là tôi lại nhớ đến cả bác nữa, và ngược lại. Bác nói với các em về việc phải có lý tưởng cao đẹp để theo đuổi; còn bố cũng hay nói với tôi một câu của Các-mác: "Người hạnh phúc nhất là người mang lại hạnh phúc cho nhiều người nhất". Tôi lờ mờ nhận ra hình như có điểm chung trong hai câu nói ấy, nhưng tôi chưa thể hình dung rõ ràng hơn được. Một buổi chiều đầu hè tôi đưa hai con vào công viên Bách Thảo chơi. Nơi đây cũng rất gần với câu lạc bộ võ thuật ngày xưa tôi từng theo học. Nhìn những bậc thang đã rêu phong dẫn lên đỉnh núi Nùng (núi Sưa) nơi trước đây tôi đã từng tập nhảy lên xuống để luyện đôi chân, tôi chợt nảy ra ý định cần phải dạy hai con mình một chút võ thuật, vì điều này rất có ích cho hai bạn trẻ. Hai bạn ấy nghe bố nói thế thì sướng lắm, và ba bố con lập tức đi chọn mua võ phục, rồi chọn một góc vắng vẻ nhất trong công viên làm nơi tập võ. Tôi bắt đầu dạy hai con bằng việc chắp nối kiến thức của ngày xưa đã học. Việc này khó hơn tôi tưởng tượng rất nhiều lần, vì việc biến một năng lực chung thành một giáo trình cụ thể và còn phải tương thích với năng lực cá nhân mỗi học viên tốn rất nhiều thời gian và phải tư duy về tiến trình các bài học cực kì nghiêm túc. Đến buổi tập võ thứ ba, khi tôi còn đang loay hoay với đống giáo án tự soạn trong đầu, cảm thấy chúng rối mù lên vì cái nào cũng quan trọng cần phải ưu tiên thì tôi thấy một chú bé đứng sau bụi cây rậm rạp cách chỗ tôi khoảng ba mươi mét, và đang bắt chước y theo những động tác tôi đang hướng dẫn hai con. Thấy tôi dừng tay và phát hiện ra việc lén tập theo, cậu bé ngồi thụp xuống. Tôi lặng người! Cậu bé ấy to cao trắng đẹp hơn hẳn tôi ngày xưa gày gò vá víu, quần áo cũng tươm tất hơn, lại đang sống giữa một xã hội hoàn thiện và no đủ hơn hẳn những năm cuối của thời bao cấp khi đó tôi đã sống.

Lúc ấy võ thuật với tôi là ước mơ, còn giờ đây võ thuật thậm chí được đưa vào dạy từ trong trường mẫu giáo. Vậy thì vì sao...? Tôi quyết định đến lôi cậu bé ra khỏi cái bụi cây đầy muỗi và hỏi chuyện. Cậu bé nói tên mình là Trọng Khang, mười lăm tuổi như con trai tôi, và cậu nói mình rất thích học võ. Tôi bảo con về đưa mẹ đến gặp chú, mẹ đồng ý thì chú sẽ nhận con vào lớp tập cùng hai con chú ngay. Đúng lúc ấy tôi thấy một chị còn khá trẻ đi đôi giày thể thao màu đỏ từ xa chạy lại, rối rít nói như hối lỗi. Chị là mẹ của Trọng Khang, luôn miệng xin lỗi tôi vì con chị đã làm phiền tôi phải gián đoạn buổi tập. Chị kể cháu đã hai ngày nay lén tập theo ba bố con tôi, rất thích, và luôn xin với mẹ vào nói với thầy cho con được tập cùng. Tôi ngạc nhiên vì nếu cháu thích học võ thì sao đến giờ cháu mười lăm tuổi rồi mà chị không đăng kí cho con vào tập tại một câu lạc bộ nào đấy. Chị buồn rầu thú thật với tôi là cháu bị tự kỷ rất nặng, bố cháu cũng vì chán ngán mà bỏ rơi cả mẹ và con. Con hàng ngày vẫn rất chật vật trong lớp văn hóa tái hòa nhập. Mẹ thương con, biết con thích tập võ, trong quá khứ đã từng xin cho con đến tập tại một câu lạc bộ võ thuật trong thành phố với hy vọng tập luyện sẽ giúp tình trạng của con khá hơn. Nhưng các bạn trong lớp võ ấy có lẽ đã thấy con khác biệt cho nên hoặc là trêu chọc hay là giãn cách làm sao đó khiến con sau mấy buổi tập về thì chui vào phòng gào lên những tiếng vô nghĩa, rồi khóc lóc và cứ đứng đấm vào tường rầm rầm đến tóe máu cả hai bàn tay làm mẹ rất khổ tâm. Chị hay đưa con vào đây đi dạo, thấy lớp võ tôi hướng dẫn thì con chị tự nhiên lại thấy rất thích, cứ bắt mẹ vào xin học cho con. Chị từ chối vì sợ con lại một lần nữa bị tổn thương. Cậu bé không xin mẹ cho vào tập được thì lại xin cho con đứng từ xa lén tập theo thôi. Tôi bảo chị cứ yên tâm, tôi sẽ dạy cháu như hai con tôi đồng thời không nhận bồi dưỡng của chị dưới bất kì hình thức nào. Học viên đầu tiên từ bên ngoài đã đến với lớp võ của tôi trong một tình huống đặc biệt như thế. Việc nhận Trọng Khang vào tập không ngờ đã mở ra cho tôi một bước ngoặt khác hẳn về sau. Đến tháng sáu, võ sinh của lớp lên tới mười một và CLB Karatedo Bách Thảo đã ra đời như thế. Hết tháng bảy, con số võ sinh đã là mười bảy bạn.

Tôi vẫn không có ý định duy trì câu lạc bộ này, vì bản thân tôi không có nghiệp vụ sư phạm thể thao, không có thành tích thi đấu đáng nể, cũng chẳng có phòng tập với các dụng cụ hỗ trợ thường thấy ở bất kì một câu lạc bộ võ thuật nào khác. Chúng tôi tập dưới bóng xà cừ, trên nền gạch lát công viên và trời mưa thì cả thầy và trò đều ướt như rái cá hết... Do vậy cũng như Trọng Khang, tôi không nhận bồi dưỡng của các gia đình còn lại, vì tôi dự định sẽ giải tán lớp khi hết hè vào năm học mới. Nhưng cuối hè tôi đã không nỡ giải tán lớp võ khi thấy rõ nỗi buồn trên khuôn mặt các bạn võ sinh lúc tôi thông báo dự định ấy. Nghĩ tới câu nói của bố về hạnh phúc, tôi bừng tỉnh: thôi, mình nên dạy tiếp, vì lớp võ này đang mang lại hạnh phúc cho nhiều bạn trẻ, nhất là Trọng Khang. Rồi lớp càng ngày càng đông, và do các phụ huynh tha thiết yêu cầu, tôi cũng nêu ra một mức học phí tượng trưng, rồi lại chuyển đổi số tiền ấy thành phần thưởng cho mỗi đợt kiểm tra, mua quà sinh nhật, thăm hỏi khi các võ sinh bị đau ốm...Trò học, thầy cũng phải âm thầm học: nghiên cứu kĩ các bài tập, gạn bỏ những ảo ảnh khoa trương để đi sâu vào giá trị cốt lõi làm sao để võ thuật giúp ích thực tế nhất cho học viên trong thời đại vừa có những phức tạp xã hội nhưng con người vẫn phải đề cao thượng tôn pháp luật. Một năm sau, tôi nhận được lời mời cộng tác của một số võ đường, nhưng lời mời khiến tôi hạnh phúc nhất chính là lời mời tôi về làm Huấn luyện viên Karatedo của Trung tâm TDTD Thanh thiếu niên 10 - 10 Hà Nội, nơi ngày xưa thơ ấu tôi đã từng mơ được theo học tại đây. Từ đứa bé bám cửa nhìn vào thèm thuồng, giờ tôi đàng hoàng làm thầy đứng giảng trước hàng trăm võ sinh đủ mọi lứa tuổi. Không còn sân đất nện ngày xưa, giờ tôi dạy trong phòng có điều hòa, thảm cao su êm ái, có bao cát, trụ đấm, găng tay thi đấu...đầy đủ cực kì chuyên nghiệp. Ở đây tôi lại có cả thu nhập, khác với câu lạc bộ của tôi. Nhưng chỉ sau hai năm dạy mấy nơi theo những lời mời hấp dẫn, vừa duy trì lớp võ của riêng mình thì tôi đã từ bỏ tất cả để quay về với lớp Bách Thảo thân yêu. Do tôi khó tính, hay bởi hạnh phúc chân chính khó dung hòa với đầu óc tính toán làm ăn, mưu sinh thời kinh tế thị trường?

Tôi chỉ biết ở lớp võ này tôi thấy mình vô cùng hạnh phúc, tràn ngập niềm vui tiếng cười cùng các hoạt động ý nghĩa khác mà ở đâu đó tôi khó mà thực hiện được: ngồi thiền sau mỗi buổi tập, quyên góp phóng sinh vào những ngày rằm, quyên góp ủng hộ nạn nhân bị bão lũ, tổ chức nấu nồi bánh tập thể và chia bánh chưng cho tất cả các bạn trong lớp khi Tết đến xuân về.v.v...Ở đâu đó là mưu sinh, ở đây là hạnh phúc và giá trị cốt lõi. Tôi đã hiểu trọn vẹn ý nghĩa câu nói về hạnh phúc của Các-mác. Hạnh phúc đến không phải vì kiếm được nhiều tiền, hạnh phúc đến từ việc mang lại niềm vui và hạnh phúc cho thật nhiều người khác. Từ đấy tôi đã hiểu bác Hồng Quang của tôi muốn gửi gắm đến các em điều gì trong lá thư. Lý tưởng cao đẹp bác nhắc đến vào thời kì ấy chỉ có thể là con đường đấu tranh cách mạng mang độc lập, tự do đến cho mọi người, cho đất nước Việt Nam thoát vòng nô lệ. Ngoài điều ấy ra trong thế hệ của bác không có điều gì khác có thể gọi là lý tưởng cao đẹp được hơn. Giờ tôi đã được hưởng hòa bình, lý tưởng cao đẹp nhất có thể không còn là giải phóng dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, những chất liệu tạo nên lý tưởng cao đẹp có thể đã thay đổi, nhưng mục đích cuối cùng là mang lại hạnh phúc cho nhiều người nhất thì vẫn vẹn nguyên giá trị.

Có hôm một võ sinh trẻ bảo tôi: thầy hướng dẫn cách xử lí khi bị gí súng đi. Tôi lại lặng đi vì yêu cầu của bạn ấy đã vô tình gợi lại cho tôi cả một thời trẻ trai loay hoay bất lực với hai chiếc dép tổ ong gí vào hai bên sườn. Hồi đó tôi đã cố gắng thực hiện hàng trăm lần cái hành động mà tôi cho là bác Hồng Quang đã làm như thế trên chuyến tàu đêm, và tôi không thể làm được. Nhưng giờ đây tôi là một thầy giáo, tôi tự thấy mình không được từ chối yêu cầu chính đáng của học sinh, hoặc viện dẫn lí do tuổi tác, hoặc những lí do rất hợp lí khác. Tôi thể hiện thành công với một chiếc dép. Lại có thêm lời đề nghị thầy hãy hướng dẫn với hai khẩu súng gí vào sườn đi. Ai đã nói điều trăn trở thầm kín ấy của tôi với học viên? Cách xử trí ngày xưa tôi tưởng tượng nay tôi vẫn nhớ, nhưng tôi của tuổi hai mươi mốt đã không thể thực hiện trọn vẹn được. Giờ tôi của tuổi bốn mươi sáu? Một phần tư thế kỷ đã qua sau lần thất bại cuối cùng. Tôi điềm tĩnh với hai chiếc dép gí vào hai bên sườn cùng với hai tay giơ cao mô phỏng một tình huống bị khống chế. Tôi không theo kịch bản cũ, tôi thả lỏng toàn bộ cơ thể. Và tôi nghĩ nếu mình là bác Hồng Quang thì mình sẽ cảm giác ra sao? Bỗng tâm trí của tôi thay vì căng thẳng nghĩ cách làm sao phải đánh văng hai khẩu súng kia chợt dịu dàng hẳn với suy nghĩ thật giản dị: nếu mình chết ở đây, trên sàn tàu này, thì mình đã sống trọn vẹn và không có gì để hối tiếc cả. Và đáp án từ đâu vụt đến, tôi đã thực hiện một cú xoay xuất thần không hề theo kịch bản tôi đã nghĩ bao năm nay, mà tôi lắc người khỏi hai "nòng súng" đồng thời ra hai đòn chính xác chạm nhẹ vào mặt hai tên "mật thám". Tôi bàng hoàng bởi chính động tác ngẫu hứng tôi vừa thể hiện ấy, trong tiếng vỗ tay tán thưởng rào rào của các học sinh. Tôi ung dung thị phạm lại vài lần nữa, vẫn trơn mượt như lần đầu. Và tôi đã hiểu về bác Hồng Quang hơn: khi có lý tưởng cao đẹp và không sợ hy sinh sẽ thúc đẩy con người tạo nên những hành động cao đẹp. Tôi còn có thêm kinh nghiệm: trước khi bắt chước hành động của ai đó, hãy đặt tâm trí mình đồng điệu với tâm hồn và vị thế của người đó.

Câu lạc bộ Karatedo Bách Thảo của tôi vẫn hàng ngày hướng dẫn các bạn võ sinh những bài tập giúp nâng cao sức khỏe và khả năng tự vệ trong mọi tình huống, nhưng giáo trình sau buổi thị phạm đặc biệt hôm ấy đã âm thầm thay đổi một chút, một chút thôi nên không bạn nào nhận ra: xen vào lời giảng là lời dặn các võ sinh nếu phải dùng đến võ thuật, các bạn hãy dùng vì mục đích tốt đẹp và cao thượng, hãy coi võ thuật là công cụ giúp mang lại bình yên và hạnh phúc cho mọi người. Nếu không giữ cái hồn ấy thì võ thuật chỉ còn lại phần xác thô thiển và đầy tính bạo lực, tranh giành hơn thua, sớm muộn cũng bị kẻ mạnh hơn làm cho khuất phục. Bác Hồng Quang đã chỉ ra phương hướng đúng đắn giúp tôi không bị lạc lối; cha tôi chỉ ra con đường giúp tôi đi theo lối ấy và tránh khỏi va vấp và cạm bẫy đầy rẫy trên đường. Lý tưởng sống của những chiến sỹ cộng sản chân chính, được tôi luyện và thử thách trong hàng ngũ của Đảng cộng sản Việt Nam quang vinh thật đáng khâm phục và tôi nguyện sẽ trọn đời noi theo những lý tưởng sống cao đẹp ấy.

                                    Trực tiếp đào tạo Karatedo tại TT Thể Dục Thể Thao Thanh thiếu niên 10 - 10 Hà Nội

                                                        Tập dưới cơn mưa dâng nước phủ trắng công viên

                          CLB Karatedo Bách Thảo tặng quà sinh nhật cho hai bạn có cùng ngày sinh trước một buổi tập